Thursday, 10 March 2016

ទិវាជាតិអំណាន នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ១១ មីនា ២០១៦

ថ្ងៃទី១១ មីនា ១៨៨៣ ជាថ្ងៃប្រសូតរបស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជោតញ្ញាណោ ដែលត្រូវនឹងនៅថ្ងៃអង្គារ ១១រោច ខែផល្គុន ឆ្នាំវក ឆស័ក ព.ស. ២៤២៧ ។ 
ទិវាជាតិអំណាន នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ១១ មីនា ២០១៦

ទិវាជាតិអំណាន នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ១១ មីនា ២០១៦


Wednesday, 2 September 2015

ពុម្ពអក្សរខ្មែរ khmer compaq font by Lek Chumnor

ជម្រាបសួរប្រិយមិត្ត​អ្នកស្នេហា​អក្សរសាស្ត្រជាតិ និង​អ្នក​ចូលចិត្ត​ពុម្ពអក្សរប្លែកៗ
ថ្ងៃនេះ​ប៉ាកកាខ្មែរ​មានពុម្ពថ្មី ជូនប្រិយមិត្ត។

ចំពោះ​អ្នក​ប្រើប្រាស់​ទូទៅ អាចយក​ទៅប្រើ​បាន​ដោយសេរី រីឯអ្នក​ដែល​មានបំណងធ្វើ​អាជីវកម្ម​ សូមសរសេរមកយើងខ្ញុំ តាមរយៈ​អ៊ីម៉ែល៖ khmerpenfonts@gmail.com  ដើម្បី​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​ប្រើ​ប្រាស់​ស្រប​ច្បាប់។  សូមអរគុណ !

ចុចត្រង់នេះទាញ​យក​ពុម្ព​ Click here 

Sunday, 21 June 2015

គំរូ ឬ គម្រូ?

គំរូ ឬ គម្រូ?

ដោយ : ហ៊ុន ឈុនតេង
អត្ថបទ​នេះ​ ខ្ញុំបានសរសេរ​តាំងពីខ្ញុំនៅសិក្សា​ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រអក្សរសាស្ដ្រខ្មែរ​ឆ្នាំ​ទី​៣​មក​ម្ល៉េះ​និង​ធ្លាប់​បាន​ចុះ​ផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្ដីចំណេះដឹងសាកលផង។ ទីនេះ ខ្ញុំ​សូម​យក​អត្ថបទ​នោះ​មក​បង្ហាញ​ដោយ​ពុំ​មាន​ការ​​កែសម្រួលឲ្យ​បានល្អត្រឹមត្រូវនោះឡើយ។
១- បញ្ហាស្តីពីពាក្យ“គំរូឬ​គម្រូ”
តាមរយៈ​ការ​ពិនិត្យ​លើ​ឯកសារ​មួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​កន្លង​មក​ ស្មេរ​ឃើញ​ថា​មាន​បញ្ហា​មួយ​​បាន​​ចោទ​​ឡើង​​ចំពោះ​ការ​សរសេរ​អក្ខរាវិរុទ្ធពាក្យ​“​គំរូ​ឬ​គម្រូ”។ ដោយសា​រ​ស្មេរ​សង្កេត​ឃើញ​នូវបញ្ហា​នេះ​ ស្មេរ​​​ក៏​សាក​ល្បង​​ស្រាវ​ជ្រាវ​និង​ពិចារណា​លើ​បញ្ហា​នៃ​អក្ខរា​វិរុទ្ធ​របស់​ពាក្យ​នេះ ​ថា​​តើ​មួយ​ណា​ត្រឹម​​​​​ត្រូវ​ជាង​ ដោយ​​​​ផ្អែក​លើ​ហេតុ​​​ផល​តាម​បែប​ភាសា​វិទ្យា​។
មាន​ឯក​សារ​សំខាន់​ៗ​ពីរ​ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​ឯកសារនានាសរសេរ​អក្ខរាវិរុទ្ធ​នៃ​ពាក្យ​នេះ​បាន​ពីរ​យ៉ាង​គឺ៖
-វចនានុក្រមខ្មែរ, វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​, ទំព័រទី១៤៧, ពន្យល់ថា​ ៖
គំរូ ន. បែប, សំណាក, តួយ៉ាង, ផែនទី : គំរូស្ពានបេតុង, គំរូផ្ទះឈើ …។
-ក្រសួងអប់រំ, សៀវភៅវេយ្យាករណ៍ថ្នាក់ទី៨, ទំព័រ១៧, ឆ្នាំ១៩៨៦
គំរូ < គ្រូ+ [-អ៊’ម-]
យើងឃើញថានៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរបានពន្យល់ពីន័យរបស់ពាក្យថា“គំរូ” ដូច​ដែល​បាន​បង្ហាញ​ខាង​លើ​ស្រាប់​ តែ​​ពុំ​​បានលើកហេតុ​ផល​​ពន្យ​ល់​ពីប្រភពពាក្យ​នេះ​ឡើយ​​។ ចំណែក​ឯ​សៀវ​ភៅ​វេយ្យាករណ៍​ថ្នាក់​ទី​៨​របស់​ក្រសួងអប់រំវិញ​បាន​​ប​ង្ហា​ញ​​​​ពីកំ​ណើ​ត​​​​ពា​ក្យ“គំរូ” ថាចេញ​ពី​ពាក្យ​​​ថា​​​“គ្រូ” តែមិនបានពន្យល់ន័យទេ។
តើ​ពាក្យ​​“គំរូឬ​គម្រូ”​ដែល​ពាក្យ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ហេតុ​ផល​វិទ្យា​សាស្ដ្រ? តើពាក្យ​នេះ​ពិ​តជា​មាន​ប្រភព​ពាក្យ​ពី​ពាក្យ​​​“គ្រូ”ឬ? តើ​ពាក្យ​នេះ​អាច​មាន​ប្រភ​ព​ចេញ​មក​ពី​ពាក្យ​ផ្សេង​ដែរ​ឬ​ទេ?​

២- បំណកស្រាយស្តីពីពាក្យ “គំរូឬគម្រូ”
ក្រសួងអប់រំបាន​ពន្យល់​ថាពាក្យនេះចេញពីពាក្យ គ្រូ + [-អ៊’ម-] > ​គំរូ។ ប៉ុន្តែយើង​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ពាក្យ​“គំរូ” នេះគ្មានន័យជាប់ទាក់ទងនឹងពាក្យថា“គ្រូ”នេះឡើយ។ សូម​ពិនិត្យ​លើ​ឧទាហរណ៍​ខាង​ក្រោម៖
. ចូរអ្នកឆ្លាក់​រូប​ព្រះពុទ្ធ១អង្គ ដែលមានរូបថតមួយសន្លឹកនេះជាគំរូ
នៅក្នុងល្បះនេះ ពាក្យ“គំរូ”វាគ្មានន័យអ្វីទាក់ទងនឹងពាក្យថា“គ្រូ”ឡើយ។ ល្បះនេះអាច​មាន​ន័យថា “ចូរ​អ្នកឆ្លាក់​រូប​​ព្រះពុទ្ធ១អង្គ ដែលមានរូបថតមួយសន្លឹកនេះជាបែបផែន,​ ឬតួយ៉ាង​(មាន​ន័យ​ថា​របស់​ដែល​ដូច​នឹង​​​របស់​ដើម ហើយ​ព្រះ​​ដែលគេឆ្លាក់​នោះគឺត្រូវតែដូចនឹងរូប​ថតដែល​គេ​ឲ្យ​​នោះ)”​។
២. លោកគ្រូ ជាគំរូរបស់ខ្ញុំ។
ចំណែកនៅក្នុងល្បះនេះក៏នៅតែមានន័យថា“លោកគ្រូ ជាបែបផែនតួយ៉ាង(នៅ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរយើង​ចាត់​ទុក​​គ្រូ​ជា​អ្នក​រៀនបានខ្ពង់ខ្ពស់ ដឹង​ខុស​ត្រូវ​ មាន​ចរិតលក្ខណៈល្អ ទើបសិស្សចង់ធ្វើដូចគាត់)របស់ខ្ញុំ”​ គឺ​មិន​មែន​មានន័យថា “លោកគ្រូ ដែ​លជាគ្រូរបស់ខ្ញុំ”នោះទេ។ បើ​ពិនិត្យ​លើ​ផ្នក់ជែក[-អ៊’ម-] បញ្ជាក់ពី​ន័យ​ជា​កិរិយា​​ហេតុ ឬ​ន័យ​សម្គាល់​លទ្ធ​ផ​ល​/អំពើ[1] ដែលមិនបញ្ជាក់ពីន័យជាសភាព ឬបែប​បទ​រប​ស់​នាម ឬ​គុណ​នាម​​នោះ​ទេ។
តាមទស្សនៈរបស់ស្មេរផ្ទាល់ពាក្យថា“គំរូ”នេះ មានប្រភពចេញមកពីពាក្យ“រូ”ដែលជា​ពាក្យ​ខ្មែរ​បុរាណ​​ច្រើន​ជួប​ប្រទះ​ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍មានន័យថា“ដូច”។ ហេតុដែលខ្ញុំ​ហ៊ាន​អះអាង​បែប​នេះ គឺសំអាងលើន័យរបស់​ពាក្យ​“គំរូ”​នេះ​ទាក់​ទង​នឹ​ង ពាក្យថា“ដូច”ច្រើនជាងពាក្យ​“គ្រូ”។ សូមពិនិត្យឧទាហរណ៍ខាង​ក្រោម​៖
. ផ្ទះនេះយកគំរូតាមផ្ទះនៅម៉ាឡេស៊ី។
​យើងពិនិត្យឃើញថាពាក្យ“គំរូ” មានថ្នាក់ពាក្យជានាម និងជាកម្មបទផ្ទាល់របស់ពាក្យផ្ទះ មិន​មែន​មាន​​ថ្នាក់​ពាក្យ​ជា​កិរិយាហេតុនោះទេ។ ក្នុងល្បះនេះមានន័យថា ផ្ទះនេះយកលក្ខណៈដែល​មាន​ដូច​ផ្ទះនៅ​ម៉ាឡេ​ស៊ី។
. នេះជាផ្ទះគំរូរបស់ខ្មែរ។
ក្នុងល្បះនេះ​ពាក្យគំរូដើរតួជាគុណនាមបញ្ជាក់ន័យឲ្យនាម“ផ្ទះ” ដែលមានន័យថាផ្ទះនេះ​ជាផ្ទះ​ដែល​មាន​​ដូចៗ​គ្នា​នឹង​ផ្ទះ​របស់ខ្មែរផ្សេងទៀត។
តាមរយៈឧទាហរណ៍ពីរខាងលើ យើងឃើញថាពាក្យថា“គំរូ” នេះមានន័យជាប់ទាក់ទង​នឹងពាក្យ“រូ”​ជាង​ពាក្យ​“គ្រូ”។ ពាក្យ“គំរូ”នេះមានប្រភពមកពីពាក្យ“រូ”​ផ្សំនឹងផ្នត់ដើម[គំ-]។ យើង​សង្កេត​ឃើញ​មាន​ពាក្យ​ទាំង​អស់​សរុប​ចំនួន​៤​ដែលជាពាក្យកម្លាយតាមរយៈផ្នត់ដើម​​[គំ-] គឺ គំរេច គំរឹល គំរល និងគំរូ។ ពាក្យ “គំរេច” មានន័យជាប់​ទាក់​ទង​នឹង​ពាក្យ​“រេច”, ពាក្យ“គំរឹល” មានន័យជាប់ទាក់ទងនឹងពាក្យ“រឹល”, ពាក្យ“គំរល” មាន​ន័យ​ជាប់ទាក់ទងនឹងពាក្យ“រល”។ ចំណែក​ឯ​ពាក្យ​“គំរូ”នេះ ក៏​មាន​ន័យ​ជាប់​ទាក់​ទង​នឹង​ពាក្យ​ថា​“រូ”​នេះ​ដែរ​។ ផ្នត់[គំ-] នេះ​សម្រាប់ប្រើ​ធ្វើ​ឲ្យ​ពាក្យ​កម្លាយ​ក្លាយ​ជា​នាម ឬគុណនាមទៅ​តាម​បរិបទ​ដែល​បាន​លើក​ឧទាហរណ៍​​ក្នុង​ល្បះ​ខាង​លើ​មក​។ ប៉ុន្តែវចនានុក្រមដាក់ពាក្យ“គំរូ” ​នេះ​ត្រឹម​តែ​ជានាមប៉ុណ្ណោះ ទាំងវា​មាន​ថ្នាក់​​ពាក្យ​ជា​គុណនាម​ផងដែរ ដូច​ក្នុង​ករណី ផ្ទះគំរូ និងមនុស្សគំរូ។
យ៉ាងណាម៉ិញពាក្យនេះគេធ្លាប់ជួបតាំងពីសម័យមុនអង្គររួចម្ដងមកហើយនៅក្នុងសិលាចារឹក K.138 និង​K.​109 គឺ​ពាក្យ“កំរុ”។ នៅក្នុងសិសាចារឹកទាំងពីរនេះពាក្យ​“កំរុ”​ គឺជានរនាម​​(ឈ្មោះ​មនុស្ស) ដែល​នៅ​ក្នុង​វចនានុ​​ក្រម​ខ្មែ​របុរាណ​តាម​រយៈ​​សិលាចារឹកសម័យមុនអង្គរ សតវ​ត្ស​​ទី៦-៨ របស់បណ្ឌិតសាស្ដ្រាចារ្យ ឡុង សៀម ទំព័រទី១០​៣ ថាពាក្យ “កំរុ” នេះ​ចេញ​​ពីពាក្យ “រុ” មាន​ន័យថាដូច។
៣- សន្និដ្ឋាន
ស្ថិតនៅក្នុងសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន ស្មេរអាចនិយាយបានថា ​“​គំរូ​ឬ​គម្រូ​” អាច​សរសេរ​ឲ្យ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​អក្ខរាវិរុទ្ធ​បាន​​​តែ​មួយ​បែប​គត់​គឺ ​“គំរូ”​ ព្រោះ​វា​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ពាក្យ“រូ” ដូច​ហេតុផលដូចបានជម្រាបមកខាងលើ។ មិន​​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ពាក្យ​នេះ​មានថ្នាក់​ពាក្យ​ចំនួន​ពីរ​ គឺ​ជានាម​ និង​គុណ​នាម។ ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ហេតុ​ផល​ដែល​​បាន​បង្ហាញ​មក​នេះ ស្មេរ​​សូម​ឲ្យ​មាន​ការ​បំពេញ​បន្ថែមលើ​កង្វះខាត​ដែល​បាន​កើត​មាន​នៅ​ក្នុង​វចនា​នុ​ក្រម​ និង​កែកំហុស​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​សៀវ​​​ភៅ​​របស់​ក្រសួង​អប់​រំ​ដែល​បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៨៦ ដើម្បី​​ឲ្យ​ភាសា​ខ្មែរ​ឈាន​ទៅ​រក​ការ​ឯក​ភាព​គ្នា​ក្នុង​ការ​​ប្រើ​ប្រាស់​អក្ខរាវិរុទ្ធឲ្យ​មាន​តែ​មួយ។
[1] សូមមើល ព្រុំ ម៉ល់,វេយ្យាករណ៍ទម្រង់និយមនៃភាសាខ្មែរទំនើប,​ ២០០៦។

Friday, 19 June 2015

ប្រភពពាក្យកន្ថោរ អង្គាដី ខ្ទះ និង​សំប៉ាន


ពាក្យខ្មែរ​ដែលស្ទើរតែមិនជឿថាមានប្រភពមកពីបរទេស

 មុននឹងនិយាយ​ដល់រឿងនេះ ខ្ញុំសូមរំលឹកបន្ដិចថា​ភាសា​ខ្មែរ​សិ្ថត​នៅ​ក្នុង​អម្បូរ​អូស្ដ្រូអាស៊ី​និង​ក្រុម​មន​ខ្មែរ​ឬ​ខ្មែរ​មន ឯសំស្ក្រឹតឯណោះវិញ​ស្ថិតនៅក្នុងអម្បូរ​ឥណ្ឌូអឺរ៉ុប។ គេ​បែង​ចែកអម្បូរផ្សេងគ្នា ដោយ​សារ​តែ​ភាសា​ទាំង​នោះ​វាមានលក្ខណៈផ្សេងគ្នា។ ដូចគ្នាដែរ​ ការ​ចាត់ភាសាឲ្យ​ទៅក្នុងអម្បូរ​ជា​មួយ​គ្នា​ ក៏​ដោយ​សារ​​លក្ខណៈ​ភាសា​នោះ​​វា​ដូច​គ្នា​ផង​ដែរ។ ភាសាមួយៗ តែងមានពាក្យ​ជាធាតុសំខាន់មួយក្នុងភាសា​ ដែល​​ទុន​ពាក្យ​​សព្ទ​​អាចមានប្រភពច្រើនយ៉ាង។ ទុ​​នពាក្យ​សព្ទម្យ៉ាង គឺជាទុនដើមបំផុត​នៃភាសាមួយ​នោះ ពោល​គឺ​​ភាសានោះកើត​ឡើងដោយ​មានទុនពាក្យសព្ទ​ដើមតែម្ដង។ ទុនពាក្យសព្ទម្យ៉ាងទៀត​ គឺបាន​មក​ពី​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសាដទៃ។ ភាសាណាក៏មិនល្អបរិសុទ្ធដែរ ដែលខ្ញុំនិយាយ​ថា​មិនស្អាតបរិសុទ្ធនេះ គឺ​ដោយ​សារ​តែ​​គ្មានភាសាណា​ដែល​មានទុនតែ​ពាក្យសព្ទដើម​របស់ភាសានោះដែរ។ មនុស្សជា​អ្នកប្រើ​ប្រាស់ភាសា។ មនុស្ស​​មាន​ទំនាក់ទំនងគ្នា ភាសាក៏មានការរងឬជះឥទ្ធិពលដែរ។ ដូច្នេះការ​ទទួលយកទុនពាក្យ​សព្ទ​ពី​ភាសា​ដ៏ទៃ មិនមែនជារឿងចម្លែកនោះទេ!
ភាសានីមួយៗតែង​មាន​លក្ខណៈជាមូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់ខ្លួន ដែលជាកត្តាមិននាំឲ្យ​ច្រឡំនឹង​ភាសាដទៃ។ មូល​ដ្ឋាន​សទ្ទតា ​សូរ រូបសព្ទ ការ​បង្កើតពាក្យ និងប្រព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ជាដើម ជា​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​ដ៏​សំខាន់​របស់​ភាសា។ ការទទួលយកពាក្យ​ពីបរទេស មិន​មែន​ជា​បញ្ហា​ធំ​ដែល​អាច​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​ភាសា​នោះ​ឡើយ។ ដែលប៉ះពាល់ គឺប៉ះពាល់ត្រឹមតែកម្រិត​ពាក្យ​សព្ទ មិនប៉ះពាល់ដល់មូលដ្ឋានសទ្ទតា សូរ និង​ប្រព័ន្ធ​វេយ្យាករណ៍​នោះឡើយ។ បែបនេះហើយ​ ទើបយើង​ឃើញថា ពេលដែលយើង​ទទួល​ពាក្យ​សព្ទ​ពី​បរទេស យើង​មិនដែលគោរពតាមសូររបស់គេ​នោះទេដូចជា កាហ្វេ មនុស្ស​ខ្មែរ​និយមអានជា កាផែ ឬកាខ្វេ នេះ​ក៏ដោយសារតែខ្មែរ​គ្មានសទ្ទតា ហ្វ [f ]។ ម្យ៉ាងទៀត យើង​ក៏មិនដែលខ្ចីពាក្យ​ដោយ​ជាមួយ​នូវ​ប្រព័ន្ធ​វេយ្យាករណ៍ធំដុំពី​ភាសាដទៃដែរ។ យើង​មិនដែលខ្ចីពាក្យ​មក​បំបែកវិភត្តិ កាល វចនៈ… ឲ្យ​ដូចនឹង​ភាសា​​បាលី សំស្ក្រឹត បារាំង អង់គ្លេសនោះដែរ​។ ប្រការដែលមិនយល់ពីមូលដ្ឋានរបស់ភាសានីមួយៗ ហើយ​​បង្ខំ​​ឲ្យ​ភាសាខ្មែរ​គោរពតាមក្បួនភាសាដទៃមួយទៀត ដោយ​គ្រាន់​ខ្មែរ​តែ​ការ​ទទួល​យក​នូវ​ពាក្យ​មក​ទុក​ក្នុង​ឃ្លាំងពាក្យសព្ទខ្មែរ​នោះ ជា​ប្រការ​មិនសមរម្យឡើយ។ ប្រការនេះអាចហៅថា​ កាត់​ក្បាល​តម្រូវ​​មួក!
ដោយ​សារ​​តែ​ភាសា​មាន​លក្ខណៈ​មូលដ្ឋាន​ផ្សេង​គ្នានេះហើយ ទើបភាគច្រើន​ពាក្យ​ដែលខ្មែរ​ប្រើ​មាន​ប្រភព​ពី​បរទេស យើងប្រើ​ដោយ​​មិនបាន​ដឹងឬចាប់អារម្មណ៍​ពីប្រភពរបស់វាទេ លុះ​ត្រា​តែ​អ្នក​ធ្លាប់​រៀន​សូត្រ​ពី​រឿង​នេះឬ​ដោយ​ការ​មើលវចនានុក្រម។ ដោយហេតុថាពាក្យ​បរទេសនោះ លុះតែ​ប្រើ​យូរទៅៗ ក៏​មាន​លក្ខណៈ​សូរជាខ្មែរ មានន័យប្រែប្រួលទៅតាម​សង្គមខ្មែរ និង​ប្រើតាមតែ​របៀបនៃវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ។ រឿង​នេះ​មិនមែនជារឿងសំខាន់ដែលខ្ញុំនឹង​យក​មក​និយាយ​ពេលនេះឡើយ! រឿង​ដែលសំខាន់ គឺ​ខ្ញុំនឹង​បង្ហាញ​នូវ​​ពាក្យ​ដែល​មាន​ប្រភពមកពីបរទេស​ ដែលយើងស្ទើរតែមិនជឿថាឬមិនដែលនឹកថា​​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ជា​ពាក្យ​មកពីបរទេសសោះឡើយ ឯក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរក៏ពុំបានបញ្ជាក់ប្រភពពាក្យនោះទៀត។ ពាក្យ​ទាំង​នោះ​មាន​ដូចខាងក្រោម៖

ក- កន្ថោរ

នៅ​ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ​បញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា កន្ថោរ ប្រដាប់សម្រាប់ស្ដោះទឹកមាត់  ពាក្យ​នេះ​មួយ​មាន​​រឿង​វែង​ឆ្ងាយណាស់! រឿងមួយក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ​ទាក់ទងនឹង​កន្ថោរ​សូមអាន​៖
បើនិយាយ​ពីប្រភពនៃពាក្យនេះ គឺមកពីសំស្ក្រឹត​ថា កដោរ (कटोर kaṭora) មានន័យថា ភាជន៍​ជា​ចាន​ឬ​ពែង​ម្យ៉ាង[1]។ បើភាសាហីណ្ឌីរាល់ថ្ងៃ កដោរា (कटोरा kaṭorā) ប្រែថាចានធំ។ តាម​រយៈ​សិលាចារឹក​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន បានបញ្ជាក់ឲ្យ​ឃើញ​ពីវត្តមាន​ពាក្យ កន្ថោរ នេះ​ក្នុងអក្ខរាវិរុទ្ធជា កថោរ ប៉ុន្ដែ​យើង​មិន​អាច​កំណត់​ពី​រូបរាង​​និង​វត្ថុ​បំណងនៃការ​ប្រើ​ប្រាស់នេះច្បាស់លាស់ទេ​។ លោកអ្នកអាចតំណភ្ជាប់ខាងលើ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ច្បាស់ពីរឿងកន្ថោរក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ​ដែលផ្សេងគ្នាពីកន្ថោរក្នុងវប្បធម៌ចិន។
ពាក្យ កថោរ ក្នុងខ្មែរបុរាណ ត្រូវ​បាន​សៀមយកទៅប្រើជា៖ กะโถน និង​ กระโถน ដែលហៅសំដៅកន្ថោរ កន្ថោរស្ដោះជាដើម។ ពាក្យនេះហើយ ដែលអ្នកស្រុកនៅប៉ែកពាយ័ព្យប្រទេសខ្មែរយើងនិយាយ​ថា​ ក្រធុនឬ កាធុន [2] សំដៅដល់​វត្ថុ​ធ្វើ​ពី​លោហៈ​រាង​មូល​មាន​សណ្ឋាន​រាក់​ឬ​ជ្រៅ​ប្រើ​ក្នុង​បំណង​ផ្សេងៗ​ដូច​ជា​ដាក់​ទឹក​និងបោកសម្លៀកបំពាក់ជាដើម។​ ពាក្យនេះហើយដែលក្រោយមក​ទំនង​ជា​ក្លាយមកជាពាក្យ កាធុង​(ជា​សម្ដី​អ្នកស្រុកប៉ែកពាយ័ព្យ) និង​ក្លាយខ្លីជា ធុង(?)។

K89 - Copy
រូបភាពពីសិលាចារឹក​បោស​ព្រះនន្ទ K.89
ខ- អង្គាដី
អង្គាដី ជារុក្ខជាតិមួយប្រភេទ​ដែលគេនិយមយកត្រួយនិង​ផ្កាស្លសម្លផ្សេងៗ។ បើនឹងនិយាយ​រឿងអង្គាដី គេ​អាចនឹក​ឃើញ​ដល់មុខម្ហូបឬក៏សក់រួញអង្គាដី។ បើ​និយាយដល់នេះ អ្នកស្រុកខ្ញុំនិយាយតែអង្គាសដី។ ពាក្យ​នេះ​មាន​ប្រភព​មក​ពីសំស្ក្រឹតថា អគស្ដិ (अगस्ति) គឺប្រែថាដើមអង្គាដីនេះឯង។ និយាយលេង​ចុះថា អ្នកស្រុកខ្ញុំនិយាយបុរាណជាងអ្នកនិយាយថា អង្គាដី ដ្បិត​ថា​ខ្មែរ​បុរាណ​ក៏​មាន​ចារឹក​ពាក្យ​នេះ​នៅ​ក្នុង​សិលាចារឹក​ផង​ដែរ គឺសិលាចារឹក K.38 ចារឹកថា ស្រេតេំអគស្ដិ  ប្រែថាស្រែ(នៅឯ)ដើមអង្គាដី។
IMG_27018818698214
គ- ខ្ទះ
ខ្ទះ គឺជាពាក្យសាមញ្ញបំផុតដែលអ្នកផងទាំងពួងតែងស្គាល់។ ពាក្យនេះមានប្រភពមកពីសំស្ក្រឹត​ថាគដាហ ​(गटाह gaṭāha) ឯខ្មែរបុរាណសរសេរជា គទាហ (K.713B, K.420) កដាហ (K.958, K.542) និងកទាហ (K.415) ។ បើនឹង​ប្រាប់ថា កទាហ ក្លាយមកជា ខ្ទះ លោកអ្នកទំនង​ជាមិនជឿខ្ញុំនោះទេ! តែ​បើ​លោក​អ្នក​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹងភាសាខ្មែរ​បន្ដិច​ លោកអ្នកនឹងមិនសង្ស័យអ្វីឡើយ។ ខ្ញុំ​សូម​បង្ហាញ​ពាក្យ​មួយ​ចំនួន​ដូចជា៖ ភ្ញាក់ ធាក់ ទាក់…! លោកអ្នកប្រហែលជាយល់ហើយថា ហេតុអ្វី កទាហ ក្លាយមកជា ខ្ទះ។ ខ្ញុំ​សូម​មិន​ពន្យល់​តាម​បាតុភូតសូរនិង​ការ​ប្រែ​ប្រួលសូរ​ក្នុងប្រវត្តិភាសាខ្មែរ​ឡើយ ដោយសារ​ខ្ញុំ​នៅ​ស្ទើរ​រឿង​នេះ​ផង​និង​មិនចង់ឲ្យ​ក្លាយជាប្រការវែងឆ្ងាយឡើយ។
K89
រូបភាពពីសិលាចារឹក​បោស​ព្រះនន្ទ K.89
ឃ- សំប៉ាន
អ្នកមានរក្សាក្សត់ ដូចសំពត់ព័ទ្ធពីក្រៅ​ អ្នកប្រាជ្ញរក្សាខ្លៅ ដូចសំពៅនៅសំប៉ាន!
តាមវចនា​នុក្រម​ខ្មែរ​ពន្យល់​ថា៖
ទូក​អុំ​មួយ​ប្រភេទ ត​ដោយ​ក្ដារ ៥ សន្លឹក​ខាង​ក្បាល​និង​កន្សៃ​រាង-ង ។ ទូក​អុំ​មួយ​ប្រភេទ​ទៀត មាឌ​ជា​ទូក​ផ្កា​ចារ ប៉ុន្តែ​លើក​ក្ដារ​ប៉ះ​ថែម​ឡើង​ទៀត ក៏​ហៅ សំប៉ាន ដែរ។ (វចនា​នុក្រមខ្មែរ)
ខ្ញុំបាន​ប្រទះប្រភពពាក្យនេះដោយចៃដន្យ​ថាជា​ពាក្យ​មាន​ប្រភពមក​ពីភាសាចិន។ ពាក្យចិនកុកងឺថា舢舨 (pinyin: shānbǎn) គឺ​ជា​ប្រភេទទូកចិនមួយប្រភេទ​ដែល​មាន​បាតរាប ហើយ​សំប៉ានខ្លះរាប់បញ្ជូលទាំង​កូនទូកដែលនៅជាប់នឹង​នាវា​។ សំប៉ានខ្លះប្រើ​ជា​លំនៅអចិន្ត្រៃយ៍​នៅ​លើ​ទឹក​ផង​ដែរ​[3]។ ​ពាក្យនេះ​មាន​ប្រភព​ដើម​មក​ពីភាសាចិន​ហុកកៀនថា三板 (sam pan) មានន័យតាមជាតិសព្ទថា​ “ក្ដាបីបន្ទះ”។ សំប៉ាន​នេះ​​​នៅ​តែ​មាន​ប្រើ​នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល​នៅ​ក្នុងដែល​ដីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសនៅ​ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូ​ណេ​ស៊ី បង់ក្លាដេស ភូមា និង​វៀតណាម។  ទីនេះខ្ញុំនិយាយតែពីប្រភពពាក្យ មិននិយាយ​ពី​ប្រភព​កំណើត​​របស់​វត្ថុ​នេះឡើយ។ព៌ត័មានក្បោះក្បាយជានេះ​សូមអាន​៖​https://en.wikipedia.org/?title=Sampan​​​។
សូមលោកអ្នកជាអ្នកឈ្លាសខាងនេះ​ សូមមេត្តាជួយណែនាំដោយក្ដីអនុគ្រោះ លើ​សេចក្ដីលើសលោះឬខ្វះ​ចន្លោះ​​លើ​អត្ថបទនេះ​ផង​ចុះ។
[2] ដោយ​សារ​គ្មានសំណេរក្នុងវចនានុក្រម​ ខ្ញុំសូម​សរសេរ​ទៅ​តាម​សំណូរ​ដែល​អ្នក​ស្រុក​ប៉ែក​ខាង​នោះ​និយាយ​ភាគច្រើន។
ចម្លងការផ្សាយពី សាស្ត្រាចារ្យ ហ៊ុន ឈុនតេង

 https://hunchhunteng.wordpress.com/2015/06/19/etymology-1/

ពុម្ពអក្សរឡាតាំង Vanna-English Kbach Khmer



      ថ្ងៃនេះ​អ្នករចនា​ពុម្ពអក្សរវ័យក្មេង មេត្តា វណ្ណា  ​សូមចែកជួនពុម្ពឡាតាំង បែបក្បាច់​ជូន​អ្នក​ប្រើប្រាស់​ដើម្បីជា​ការអបអរសាទរដល់ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ខ្មែរ... អ្នកចម្បាំងក្រុងអង្គរ  សូមរីករាយទាំង​អស់គ្នា! 

បើមានកំហុសឆ្គងដោយប្រការណាមួយ សូមអភ័យទោស នេះ​ជា​ស្នាដៃសាកល្បងទី១។ 





សូមទាញយកពុម្ពតាមតំណនេះ ៖ ចុចត្រង់នេះ 

Thursday, 4 June 2015

ពុម្ពអក្សរយូនីកូដខ្មែរ Khmer HUYSAVY R

អក្សរ   អ័ក ឬ អក់-ស   សំ.; បា.  ( ន. )  (អក្ខរ) អក្ខរៈ ។ អក្សរ​ខម អក្សរ​ខ្មែរ (ហៅ​តាម​សៀម​ដែល​យក​អក្សរ​ខ្មែរ​ទៅ​ប្រើ, លុះ​ចំណេរ​កាល​ត​មក ខ្មែរ​ហៅ​អក្សរ​មូល​ដែល​មាន​សណ្ឋាន​តួ​រាង​ខ្លាំង​ៗ​បន្តិច បែប​ភាព​ខុស​គ្នា​អំពី​អក្សរ​មូល​ធម្មតា​ខ្លះ​ថា អក្សរ​ខម ឬ តួ​ខម, បើ​ចារ​ឬ​សរសេរ​តួ​រាង​បែប​នោះ ប៉ុន្តែ​តូច​ៗ ហៅ​ថា កូន​ខម) ។ អក្សរ​ខ្វៀក អក្សរ​ខ្មែរ​មាន​សណ្ឋាន​តួ​រាង​ជា​ចំហៀង​ៗ​សម្រាប់​សរសេរ​ខ្វៀក​ៗ​រំហ័ស​ការ ។ អក្សរ​គ្រវាត់ ឬ --ក្រវាត់ អក្សរ​ដែល​មាន​ជើង រ គ្រវាត់​ឬ​ក្រវាត់​ព័ទ្ធ​ពី​ក្រៅ គឺ​អក្សរ​ដែល​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​ជើង រ ឬ​ផ្ញើ​ជើង រ ដូច​ជា ក្រ, គ្រ, ច្រ, ជ្រ ជា​ដើម ។ អក្សរ​ជ្រៀង អក្សរ​ខ្មែរ​មាន​សណ្ឋាន​តួ​រាង​ទ្រេត​ៗ ។ អក្សរ​បំបែក ព្យញ្ជនៈ​ដែល​ផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​ស្រៈ​តាម​លំដាប់, ដូច​ជា ក កា កី កឹ កឺ ។ល។ កុំ កំ កាំ កះ ។ អក្សរ​ប្រកប អក្សរ​ដែល​សរសេរ​ពី​ខាង​ចុង​ពាក្យ ឥត​ចេញ​សំឡេង, ខ្មែរ​ដូច​ជា កក, កង, ចក, ចង ជាដើម; បា. ឬ សំ. ដូច​ជា ហរ៑, អន៑, ករ៑, កម៌ន៑, វិទ៑, វិទ្យុត៑ ជាដើម ។ អក្សរ​ប្រយោគ អក្សរ​ផ្ញើ​ជើង ឬ​អក្សរ​គ្រវាត់ (ហៅ អក្ខរប្បយោគ ក៏​បាន) ។ អក្សរ​ផ្ញើ​ជើង អក្សរ​ដែល​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​អក្សរ​ឯ​ទៀត (អក្សរ​ប្រយោគ), ដូច​ជា ក្ង, ក្ន, ខ្ច, ខ្ទ ជាដើម។ អក្សរ​ពុម្ព អក្សរ​ដែល​សិត​ជា​តួ​រាង​សម្រាប់​បោះពុម្ព​ឬ​ស្នាម​អក្សរ​ដែល​បោះ​ពុម្ព​ហើយ ។ អក្សរ​លក្ខណ៍ ឬ --លក្សណ៍ សំបុត្រ​សម្គាល់ ។ អក្សរ​សព្ទ អក្សរ​ល្អិត​ៗ​ដែល​សរសេរ​ដាក់​សព្ទ​ប្រែ​នៅ​ប៉ែក​ខាង​លើ​ក្បែរ​ភាសា​ដទៃ ។ អក្សរ​សាស្រ្ត វិជ្ជា​អក្សរ; ក្បួន​ប្រាប់​វិធី​អក្សរ, ការ​សរសេរ​ត្រឹម​ត្រូវ​ក្នុង​ភាសា​ណា​មួយ; មុខ​ការ​ខាង​និពន្ធ,... ។ អក្សរ​សាសន៍ សំបុត្រ​ឲ្យ​ដំណឹង; សំបុត្រ​សំណួរ ។ល។ (សម្រង់វចនានុក្រមខ្មែរ បោះពុម្ពលើកទី៥)



            ពុម្ពនេះ​ជាពុម្ពអក្សរមូលខ្មែរ ដែល​បាន​រចនាឡើងដោយ​លោក ហ៊ុយ សាវី​ ឆ្នាំ១៩៩៨។  ថ្មីៗ​លោក​បាន​ស្នើមក​ខ្ញុំប៉ាកកាខ្មែរ រៀបចំសម្រួលដើម្បីដាក់ជា​ពុម្ពអក្សរខ្មែរ​យូនីកូដ ទុកជាមរតក​នៃភាសាជាតិផ្សព្វផ្សាយដើម្បីប្រើប្រាស់តទៅ។ 


          ចំពោះ​ប្រិយមិត្ត​អ្នក​អាន​​ ឬអតិថិជន​ដែល​មានបំណង​យក​ពុម្ពទាំង​នេះ​ទៅ​ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ក្នុង​អាជីវកម្ម​បោះ​ពុម្ព​  សូមមេត្តា​ទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅលោក ហ៊ុយ សាវី  ឬ​ទំនាក់​ទំនង​មក​ប៉ាកកាខ្មែរ តាមរយៈ khmerpenfonts@gmail.com ដើម្បីទទួល​បានសិទ្ធិស្រប​ច្បាប់ក្នុងការប្រើប្រាស់ និងក្នុងគោលបំណងលើ​កកម្ពស់ស្នាដៃ​អ្នក​រចនា​ពុម្ព​អក្សរខ្មែរ​។  សូមអរគុណ!

សូមទាញ​យក​ពុម្ព​អក្សរ​  Khmer HUYSAVY R